Ўзбекистонда фойдаланиш муддати 50 йилдан ошган кўп қаватли уйларда қайта режалаштириш ишларини амалга ошириш тақиқланди. Фақат конструкцияларни мустаҳкамлаш ишлари бундан мустасно. Бу чора Президентнинг 04.06.2026 йилдаги «Қурилиш соҳасида натижага асосланган бошқарувни жорий этиш ҳамда давлат хизматларини соддалаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги ПФ-104-сон Фармонида кўп квартирали уйлардан фойдаланиш устидан назоратни кучайтириш мақсадида назарда тутилган.
Ярим асрдан кўпроқ вақт олдин қурилган кўп қаватли уйларда қайта режалаштиришни тақиқлаш ҳам фуқаролар, ҳам уй эгаларининг турли хил муносабатларига сабаб бўлди. Баъзиларнинг фикрича, бу уйларнинг зилзилабардошлиги ва уларда яшовчи фуқароларнинг хавфсизлигига қаратилган муҳим қарордир. Бошқаларнинг фикрича, бинонинг конструктив хусусиятларидан келиб чиқиб, қайта режалаштириш муаммосига янада танлаб ёндашиш мумкин эди: панель ёки ғиштли уй. Ғиштли ККУларда ҳам белгиланган меъёрлар ва қоидаларга риоя қилган ҳолда қайта режалаштиришга рухсат бериш мумкин.
Умуман олганда, бундай қатъий чора ўзини оқлайди ва зарурдир. Зеро, аксарият кўп қаватли уй-жойларни қайта режалаштириш ишлари белгиланган меъёрлар ва талабларга зид равишда амалга оширилмоқда.
Қоидабузарликлар учун жавобгарлик
Эслатиб ўтамиз, МЖТКнинг 159-моддасида турар жойларни сақлаш ва улардан фойдаланиш қоидаларини, уй-жой фондидан техник фойдаланиш қоидалари ва нормаларини, кўп квартирали уйларни бошқариш қоидаларини бузганлик учун жавобгарлик назарда тутилган. 2026 йил 28 июндан бошлаб 25.03.2026 йилдаги ЎРҚ-1124-сон Қонун билан МЖТКнинг 159-моддасига ўзгартириш ва қўшимчалар киритилган. Жумладан:
• турар жойларни сақлаш ва улардан фойдаланиш, умумий фойдаланадиган жойларни санитария ҳолатида сақлаш қоидаларини бузиш, уй-жой фондидан техник фойдаланиш қоидалари ва нормаларини бузиш... – фуқароларга базавий ҳисоблаш миқдорининг беш бараваридан ўн бараваригача, мансабдор шахсларга эса ўн бараваридан ўн беш бараваригача миқдорда жарима солишга сабаб бўлади;
• кўп квартирали уйлардаги таянч ва (ёки) тўсиқ конструкцияларни қонунчиликни ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларни бузган ҳолда ўзгартириш ва (ёки) реконструкция қилиш, шу жумладан кўп квартирали уйларда ва кўп квартирали уйларга туташ ер участкаларида ўзбошимчалик билан иморатлар (иншоотлар) қуриш ишларини амалга оширганлик учун фуқароларга базавий ҳисоблаш миқдорининг эллик баравари, мансабдор шахсларга эса юз баравари миқдорида жарима назарда тутилган.
Ушбу модданинг учинчи қисмида (тўсиқ конструкцияларга оид қисмида) ва тўртинчи қисмида назарда тутилган ҳуқуқбузарликларни биринчи марта содир этган шахс, агар у кўп квартирали уйдаги тўсиқ конструкцияларнинг амалга оширилган ўзгартирилишини ёки уларни реконструкция қилиш туфайли йўл қўйилган бузилишларни, кўп квартирали уйга туташ ер участкасида ўзбошимчалик билан қурилган иморатларни (иншоотларни), бетонлаштирилган жойларни, ўрнатилган қурилма ёки конструкцияларни, шунингдек уларнинг оқибатларини ихтиёрий равишда бартараф этса, жавобгарликдан озод этилади.
Пойтахтда ККУ бошқаруви соҳасида яна қайта тақсимлаш жараёни бошланди. Мана неча йилдирки, унинг ташаббускорлари якуний нуқта қўйишга ҳаракат қилмоқда. Эндиликда қолган уй-жойлар мулкдорлари ширкатлари ва бевосита мулкдорлар бошқарувидаги уйларни БКга қўшиш учун уларни бартараф этишга киришилди. Булар илгари бузиб бўлмайдиган энг мустаҳкам тузилмалардир. Улар ўзларининг ҳаётийлигини исботлашга муваффақ бўлдилар, бошқарув усулини танлаш эркинлигининг қонун билан кафолатланган ҳуқуқини ҳимоя қилдилар ва аҳоли уларнинг ишидан мамнун.
«Уй-жой-коммунал хўжалиги» бўлимини махсус мухбиримиз Ирина ГРЕБЕНЮК олиб боради.